George Orwell swoją bestsellerową powieść Rok 1984 stworzył w latach 50. ubiegłego wieku. Już niedługo później nasi rodzice i dziadkowie funkcjonowali w świecie niewiele innym od tego przedstawionego w książce.
Wielki Brat, inwigilacja i dyscyplina
To tylko kilka cech wyróżniających miasto pod butem dyktatury jednej partii. Mimo pozorów wolności i szczęścia mieszkańcy nie mają żadnego prawa wyboru, każdy ich ruch i słowo są kontrolowane przez specjalną Policję Myśli, a kary wymierzane za przewinienia — dotkliwe.
Główny bohater — Winston Smith — nieco wyłamuje się ze schematu idealnego obywatela. Pracownik ministerstwa sam łapie się na wątpliwościach co do Wielkiego Brata, a jego pamiętnik pełen jest zapisków krytykujących wodza. Smith z łatwością obchodzi system, który nagrywa dźwięk i obraz w jego domu — zapisuje swoje notatki (co również jest dość podejrzane dla władz) w rogu pokoju, którego kamera nie potrafi wyłapać.
Kwestionowanie reżimu i zakazana relacja z Julią prowadzą go prosto w ręce Policji Myśli. Okazuje się wtedy, że każdego można przekabacić na swoją stronę. Winston po wielogodzinnych torturach ulega — zdradza Julię i zaczyna wielbić Wielkiego Brata, stając się kolejnym narzędziem posłusznym partii.
Bohaterowie książki płacą najważniejszą wartością — wolnością
Dzieło Orwella to ostrzeżenie przed totalitaryzmem i utratą wolności. Pozorna sielanka to tylko propaganda, a każdy przejaw własnego myślenia rządzący natychmiast duszą w zarodku.
Rok 1984 to książka typowo polityczna — wskazuje nam, jakie są realia ludzi żyjących w dyktaturze, w komunizmie. Jedni mogliby opisać to jako świat idealny — każdy mieszkaniec ma zapewnioną pracę, edukację, lokum oraz jedzenie. Jednak dobra te nie są darmowe — obywatele płacą swoją wolnością i możliwością podejmowania własnych decyzji. Dopasowanie się i przestrzeganie zasad jest konieczne, a jakiekolwiek odchylenie od normy od razu budzi podejrzenia. Nie wiadomo, komu ufać — wszyscy mogą okazać się zdrajcami, a każda zawierana przyjaźń musi nieść za sobą korzyści.
Przeczytaj również Magiczny świat Słowian!
Książka w odświeżonym wydaniu i tłumaczeniu Piotra Cieślaka ma całkiem nową, idealnie dopasowaną okładkę, a niektóre strony ozdobiono czarno-białymi szkicami. Szarość i mrok to zdecydowanie motywy przewodnie książki, której klimat kojarzy się z bezbarwnym blokowiskiem w małym, biednym mieście.
Nie można jednak ukryć, że czytanie powieści Rok 1984 nie należy do najłatwiejszych. Napisana dość trudnym językiem, poważnym i dorosłym, nie nada się na lekką wieczorną lekturę. Musiałam robić kilka przerw, by odpocząć, mimo że sama fabuła nie jest ekstremalnie wymagająca.
Rok 1984 George’a Orwella to lektura dla dorosłego, doświadczonego czytelnika lubującego się w polityce. Łatwo znaleźć w niej nawiązania do świata rzeczywistego i zapowiedź prawdziwych wydarzeń mających miejsce 20 lat po wydaniu książki.
Polecamy również naszą recenzję Slewfoot. Opowieść o wiedźmie
